En düşük emekli aylığının 20 bin liraya çıkarılması halinde 2026 yılı bütçesine yaklaşık 110,2 milyar liralık ek maliyet oluşacağı hesaplandı. Mevcut durumda 16 bin 881 TL olan en düşük emekli aylığından yaklaşık 4 milyon 11 bin 700 kişi yararlanırken, yeni düzenlemeyle bu sayının 4 milyon 917 bine yükselmesi bekleniyor.
Hükümetin ekonomi yönetimi, uzun süredir eleştiri konusu olan sosyal güvenlik sistemini yeniden yapılandırmak için kapsamlı bir çalışma yürütüyor. EYT düzenlemesi, prim gün sayılarındaki dengesizlik, kayıt dışı istihdam ve çalışan-emekli oranındaki bozulma nedeniyle sistemin sürdürülebilirliğinin zayıfladığına dikkat çekiliyor. Özellikle düşük prim ödeyenlerle yüksek prim ödeyenler arasındaki maaş farkının giderek kapanması, yeni bir modele olan ihtiyacı artırdı.
Bu kapsamda, kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi de yeniden gündeme geldi. Aile odaklı sosyal destekleri tek çatı altında toplamayı hedefleyen sistemin, haziran ayında pilot uygulama olarak başlatılması planlanıyor. Modelin, en düşük emekli aylığı alanları da kapsayacağı ifade ediliyor.
Yetkililer, 2027 yılından itibaren sistemin tüm Türkiye genelinde uygulanmasını hedefliyor. Yeni yapıyla birlikte her hane için asgari bir gelir seviyesi belirlenecek, bu seviyenin altında kalan hanelere devlet tarafından doğrudan gelir desteği sağlanacak. Ayrıca farklı sosyal yardımlarla ailelerin desteklenmesi öngörülüyor.
Yeni sistemin devreye girmesiyle birlikte, her yıl ocak ve temmuz aylarında en düşük emekli aylıklarının artırılmasına yönelik ayrı kanuni düzenleme yapılması uygulamasından da vazgeçilmesi planlanıyor. Böylece emekli gelirlerinin sosyal destek mekanizması içinde tamamlanması amaçlanıyor.
Öte yandan aylık bağlama sistemi de yeniden ele alınıyor. Cumhurbaşkanlığının 2026 Yıllık Programı’nda, düşük gelirli esnaf, sanatkâr, çiftçi ve mevsimlik çalışanlar için özel sosyal sigorta modelleri oluşturulacağına yer verildi. Amaç, prim tabanını genişletmek ve sistemin aktüeryal dengesini güçlendirmek.
Yeni aylık bağlama sisteminin, çalışanların daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik edecek şekilde ve ilave mali yük oluşturmadan yeniden düzenlenmesi hedefleniyor. Bu doğrultuda dünya örnekleri incelenerek kapsamlı bir maliyet çalışması yapılacağı belirtiliyor.
Ekonomi Koordinasyon Kurulu’nun gündeminde olan düzenlemelerle, özellikle en düşük emekli aylığına ilişkin kalıcı ve sürdürülebilir adımların atılması bekleniyor.
